Temizlik Sırasında Bulunan Eski EPROM ve EEPROM Çipleri Hakkında Bilgi
Platformumuzdaki en çok okunan ve popüler makaleleri görmek için Trendler bölümüne geçebilirsiniz.
Elektronik alanında uzun yıllar boyunca kullanılmayan veya yedek parça olarak saklanan bileşenler, bazen temizlik veya düzenleme sırasında ortaya çıkar. Bu tür bileşenler arasında EPROM (Electrically Programmable Read-Only Memory) ve EEPROM (Electrically Erasable Programmable Read-Only Memory) çipleri sıkça rastlanan türlerdir. Bu yazıda, bu çiplerin temel özellikleri, çalışma prensipleri ve dikkat edilmesi gereken hususlar ele alınacaktır.
EPROM ve EEPROM Nedir?
EPROM ve EEPROM, programlanabilir belleğe sahip entegre devrelerdir. Bu çipler, üzerlerinde saklanan verilerin belirli yöntemlerle silinip yeniden programlanabilmesine olanak tanır.
EPROM: Üzerinde genellikle kuvars bir pencere bulunur. Bu pencere sayesinde çip, UV (ultraviyole) ışığına maruz bırakılarak içindeki veriler silinebilir. Silme işlemi için yüksek yoğunluklu UV ışığı gereklidir ve bu işlem fiziksel olarak çipin üzerindeki pencereye erişim sağlanmasını gerektirir.
EEPROM: Elektriksel olarak silinebilir ve programlanabilir. Bu tür çiplerde UV ışığına ihtiyaç duyulmaz, silme ve programlama işlemleri özel programlayıcılar aracılığıyla yapılır.
Ayrıca Bakınız
Kuvars Pencere ve De-Capping İşlemi
Bazı EPROM çiplerinin üzerinde bulunan kuvars pencere, iç die (yonga) kısmının UV ışığına maruz kalmasını sağlar. Bu pencere, çipin iç yapısını gözlemlemek için de kullanılabilir. Ancak, bazı durumlarda pencere üzerindeki etiketler veya kaplamalar çıkarılarak veya çipin üst kısmı dikkatlice açılarak (de-capping) die incelenebilir.
De-capping işlemi, çipin iç yapısının mikroskop altında incelenmesini sağlar ancak bu işlem özel ekipman ve deneyim gerektirir. Ayrıca, çipin zarar görme riski yüksektir.
UV Işığı ile Silme İşlemi ve Güvenlik Önlemleri
EPROM çiplerin içindeki veriler, yüksek yoğunluklu UV ışığına maruz bırakılarak silinir. Bu işlem için özel UV lambaları kullanılır. Ancak, UV ışınları göz ve cilt için zararlı olabilir. Bu nedenle:
UV lambası mutlaka bir anahtar ile kontrol edilmelidir; böylece kapağı açtığınızda lamba otomatik olarak kapanır.
UV ışığına doğrudan bakmaktan kaçınılmalıdır.
UV lambası olarak germisid UV lambaları tercih edilmelidir; yanlış lamba kullanımı silme işlemin başarısız olmasına neden olabilir.
Programlama ve Veri Arşivleme
EPROM ve EEPROM çipler, programlama ve silme işlemleri için uygun programlayıcılar kullanılarak yönetilir. Özellikle bazı mikrodenetleyiciler (örneğin, AT89C55 gibi MCS51 tabanlı çipler) dahili flash belleğe sahip olup elektriksel olarak silinebilir ve yeniden programlanabilir.
Bulunan eski çiplerin üzerindeki veriler, mümkünse dump edilip dijital arşivlere (örneğin archive.org) yüklenerek korunabilir. Bu sayede elektronik tarihine ve araştırmalara katkı sağlanabilir.
Sonuç
Temizlik sırasında bulunan eski EPROM ve EEPROM çipleri, elektronik belleğin programlanabilir ve yeniden kullanılabilir yapısını gösteren önemli örneklerdir. Bu çiplerin özellikleri, silme ve programlama yöntemleri ile ilgili doğru bilgi ve donanım kullanımı, hem çiplerin korunması hem de güvenlik açısından kritik öneme sahiptir. Ayrıca, bu tür bileşenlerin arşivlenmesi elektronik kültürün korunmasına yardımcı olur.
Not: EPROM ve EEPROM çiplerin teknik özellikleri ve kullanım şekilleri farklıdır. EPROM'lar UV ışığı ile silinirken, EEPROM'lar elektriksel olarak silinebilir. Bu fark, kullanım ve bakım süreçlerinde göz önünde bulundurulmalıdır.
